Zaprawa Nasienna Grochu: Klucz do Zdrowych Wschodów i Obfitych Plonów

Uprawa grochu, podobnie jak innych roślin bobowatych grubonasiennych, wiąże się z szeregiem wyzwań, szczególnie na początkowym etapie rozwoju roślin. Jednym z najpoważniejszych zagrożeń są choroby grzybowe, które mogą prowadzić do znaczących strat w plonie. Zaprawianie nasion stanowi kluczowy element strategii ochrony roślin, zapewniając im bezpieczny start i optymalne warunki do wzrostu. W kontekście grochu, zaprawianie obejmuje nie tylko ochronę fungicydową, ale również inokulację bakteriami brodawkowymi, co ma fundamentalne znaczenie dla efektywnego wykorzystania azotu z powietrza.

Choroby Grochu i Konieczność Zaprawiania

Rośliny bobowate, w tym groch, są podatne na szereg chorób grzybowych, które mogą atakować na różnych etapach rozwoju. Do najgroźniejszych należą: zgorzel siewek, fuzaryjny uwiąd, rdze, askochytoza, antraknoza, mączniak prawdziwy, brunatna plamistość liści, szara pleśń, zgnilizna twardzikowa oraz zgorzelowa plamistość.

Zgorzel siewek, często określana również jako fuzarioza siewek, stanowi szczególne zagrożenie. Może ona objawiać się na dwa sposoby: albo poprzez zamieranie kiełków jeszcze przed ich wydostaniem się na powierzchnię gleby, co skutkuje powstawaniem pustych miejsc na plantacji, albo poprzez atak na korzenie i część podliścieniową w postaci brunatnych plam u już wschodzących siewek. Uszkodzone w ten sposób rośliny szybko obumierają. Sprawcami zgorzeli siewek są różnorodne gatunki grzybów, w tym te należące do rodzajów Pythium, Fusarium i Rhizoctonia.

Konieczność walki z tymi patogenami jest tym większa, że asortyment zarejestrowanych środków ochrony roślin dla grochu i łubinu jest ograniczony. W przypadku zwalczania zgorzeli siewek na grochu, dostępnych jest jedynie kilka zapraw, a dla łubinu - zaledwie jedna. Co więcej, dla niektórych chorób grzybowych brakuje fungicydów, które mogłyby skutecznie zabezpieczyć zdrowotność roślin. Sytuacja ta dotyczy nie tylko środków grzybobójczych, ale także insektycydów zwalczających szkodniki oraz herbicydów.

Metody Niechemiczne i Agrotechniczne

Walka z patogenami atakującymi rośliny bobowate powinna opierać się na zastosowaniu co najmniej kilku metod jednocześnie. Proponuje się wykorzystanie ważnych metod agrotechnicznych i hodowlanych. Dzięki tym metodom niechemicznym można wpływać na zmniejszenie obecności sprawców chorób. Metody te są szczególnie istotne ze względu na ograniczoną dostępność chemicznych środków ochrony roślin.

W celu ograniczenia rozwoju zgorzeli siewek zaleca się stosowanie zdrowego i zaprawionego materiału siewnego, wysiewanie nasion w zalecanych dawkach, a także stwarzanie warunków sprzyjających szybkim wschodzą i rozwojowi siewek. Kluczowe jest staranne uprawienie gleby, niezbyt głęboki siew do ogrzanej gleby. Niska temperatura gleby i wysoka wilgotność sprzyjają porażeniu siewek, dlatego też unikanie siewu w takich warunkach jest wskazane.

Choć praktykowany jest wczesny termin siewu grochu (najlepiej do końca marca), co może wiązać się z ryzykiem niskich temperatur, warto rozważyć wcześniejsze zaprawianie nasion przeciwko zgorzelom.

Zaprawy Fungicydowe dla Grochu

Przed zgorzelami uprawy grochu można zaprawić przy użyciu następujących preparatów:

• Sarox T 500 FS: Jest to środek grzybobójczy w formie płynnego koncentratu do zaprawiania w zaprawiarkach przystosowanych do zapraw ciekłych i zawiesinowych. Działa systemicznie i kontaktowo. Zalecana dawka wynosi 400 ml na 100 kg nasion, z dodatkiem 500 ml wody na 100 kg nasion. Substancjami czynnymi są karboksyna i tiuram.
• Vitavax 200 FS: Podobnie jak Sarox T 500 FS, jest to środek grzybobójczy w formie płynnego koncentratu zawiesinowego, o działaniu systemicznym i kontaktowym. Substancjami czynnymi są karboksyna i tiuram. Zalecana dawka to 400 ml /100 kg nasion z dodatkiem wody w proporcji 1:1.
• Zaprawa Nasienna T 75 DS/WS: Ten preparat jest zarejestrowany do zaprawiania nasion grochu uprawianego i zbieranego na zielono (zastosowanie małoobszarowe). Jest to środek grzybobójczy o działaniu kontaktowym, dostępny w formie proszku do zaprawiania na sucho lub w formie zawiesiny wodnej. Jest przeznaczony do zwalczania grzybów przenoszonych przez materiał siewny oraz zasiedlających glebę, które są sprawcami zgorzeli siewek. Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania to 2,0 g na 1 kg nasion. Substancją czynną jest tiuram.

Zaprawy Fungicydowe dla Łubinu

Dla łubinu zarejestrowana jest jedna zaprawa fungicydowa:

• Vitavax 200 FS: Zalecana dawka środka dla jednorazowego zastosowania to 350 ml na 100 kg nasion, z dodatkiem 700 ml wody.

Rola Nitraginy i Inokulantów Bakteryjnych

Nasiona zarówno grochu, jak i łubinu warto zaprawić Nitraginą. Jest to preparat biologiczny zawierający specjalnie dopasowany szczep symbiotycznych bakterii brodawkowych. Nasiona można zaprawiać zarówno na mokro, jak i na sucho. Jednak ze względu na precyzję wykonania zabiegu, zaleca się sporządzenie zawiesiny preparatu i skorzystanie z zaprawiarki mechanicznej.

Zabieg zaprawiania Nitraginą pozwala na zaszczepienie materiału siewnego tymi organizmami. Wraz z nasionami trafiają one do gleby i szybko infekują korzenie roślin strączkowych. Zastosowanie preparatu pozwala na zwiększenie intensywności wiązania azotu atmosferycznego, co przekłada się na lepszy wzrost, szybszy rozwój, wyższe plony i pozostawienie w glebie większej ilości łatwo przyswajalnych związków azotu dla roślin następczych.

Szczepienie Nitraginą nie jest konieczne, jeśli przerwa w uprawie danej rośliny bobowatej na danym polu jest nie większa niż 4 lata. Co ważne, zaprawione preparatem nasiona należy chronić przed intensywnym działaniem promieniowania słonecznego. Zaprawianie wykonać najlepiej bezpośrednio przed siewem. Wówczas najpierw zaprawiamy nasiona fungicydami, a następnie Nitraginą. Dłuższy kontakt fungicydu z zaprawą bakteryjną może zmniejszyć efektywność szczepienia.

W praktyce wielu rolników rezygnuje z zaprawiania chemicznego i szczepi nasiona jedynie przygotowanym roztworem Nitraginy, zwłaszcza jeśli na stanowisku w zmianowaniu od wielu lat nie było roślin z rodziny bobowatych.

Preparaty Bakteryjne dla Grochu i Łubinu

• Nitraza do łubinu i seradeli: Zawiera wyhodowane w polskich warunkach bakterie brodawkowe rodzaju Bradyrhizobium lupini, wyspecjalizowane w symbiozie z łubinem i seradelą. Preparat zawiera co najmniej 2-3 ×10⁹ jtk/ml (jednostka tworząca kolonię). Preparat rozprowadza się w czystej i niechlorowanej wodzie do uzyskania jednolitej zawiesiny, którą nanosi się równomiernie na porcję nasion (natryskowo lub przez zamoczenie). Należy zadbać o to, aby po zabiegu nasiona nadmiernie nie nasiąkły, ani nie były przesuszone, i chronić je przed światłem słonecznym. Zawiesinę można też stosować w postaci oprysków doglebowych, ale nie należy ich łączyć z pestycydami i nawozami mineralnymi.
• Nitraza do grochu i peluszki: Zawiera wyselekcjonowane żywe bakterie rodzaju Rhizobium pisi. Bakterie te żyją w symbiozie z różnymi odmianami grochu siewnego, jadalnego i pastewnego (peluszką). Preparat zawiera co najmniej 2 ×10⁹ jtk/ml. Zaszczepienie nasion grochu i peluszki zaprawą Nitraza przyczynia się do lepszego wzrostu i witalności roślin, zwiększa zawartość białka w nasionach, w zgodzie z wymaganiami ochrony środowiska.
• RHIZOBIUM GROCH: Jest to liofilizowany szczep bakterii brodawkowych, dobrany tak, by doskonale wspierać rozwój grochu. Symbioza bakterii i grochu skutkuje zaopatrzeniem rośliny w azot niezbędny do budowania plonu. Inokulant RHIZOBIUM GROCH poprawia nie tylko wysokość, ale także jakość plonu, podnosi plonowanie grochu oraz użyźnia glebę, co stanowi nieocenioną wartość dla roślin uprawianych następczo. Preparat służy do zaprawiania nasion grochu na sucho lub półsucho. Można go także nanieść w formie oprysku. Dawka preparatu RHIZOBIUM GROCH na 1 ha uprawy wynosi 0,1 kg. Preparat należy stosować na nasiona 1-3 dni przed siewem.

Nowoczesne Rozwiązania w Zaprawianiu

Na rynku dostępne są również jednoskładnikowe zaprawy nasienne, takie jak Madron 50 FS z oferty INNVIGO. Zawiera ona fludioksonil - substancję czynną o działaniu kontaktowym, która zakłóca przekazywanie sygnałów osmotycznych w komórkach grzyba, hamując kiełkowanie zarodników i ograniczając wzrost grzybni. Preparat ten może być stosowany m.in. w bobiku, bobie, fasoli zwykłej i wielokwiatowej, grochu zielonym i zwyczajnym (uprawianym na suche nasiona), grochu zwyczajnym pastewnym (peluszce), wyce, soczewicy jadalnej - do zwalczania takich chorób, jak zgorzel siewek (fuzarioza siewek) oraz askochytoza. W łubinie wąskolistnym, żółtym, białym, a także w ciecierzycy pospolitej i soi Madron 50 FS posiada rejestrację przeciwko zgorzeli siewek.

Zazwyczaj dawkowanie zaprawy Madron 50 FS w roślinach strączkowych wynosi 100 ml na każde 100 kg materiału siewnego, a tylko w przypadku soi 120 ml na 100 kg. Niezbędna do wykonania zabiegu ilość wody to 700 ml na 100 kg nasion. Aby proces zaprawiania przebiegał właściwie, należy zadbać o czystość materiału siewnego, pozbawienie go pośladu i pyłu, aby zaprawa została dokładnie naniesiona na okrywy nasienne.

Podsumowanie Znaczenia Zaprawiania

Zaprawianie materiału siewnego jest pierwszym, podstawowym zabiegiem ochrony roślin. Choć często kojarzy się z zabezpieczaniem ziarna zbóż czy nasion rzepaku, ma również kluczowe zastosowanie w uprawach roślin strączkowych, gdzie brakowało dotychczas bezpiecznych substancji do tego celu. Zastosowanie odpowiednich preparatów grzybobójczych jeszcze przed rozpoczęciem wegetacji pozwala na zwalczenie chorób, które mogłyby zagrozić wschodzącym roślinom. Gdy są one wolne od patogenów, mają szansę w pełni wykorzystać swój potencjał genetyczny.

Taki zabieg jest najprostszym, najbezpieczniejszym dla środowiska i jednocześnie najtańszym sposobem zabezpieczenia upraw. Cena zapraw jest niewspółmiernie niska w porównaniu z innymi środkami fungicydowymi, a relatywnie nieduże nakłady finansowe przekładają się na wymierne korzyści - niewielka ilość zaprawy aplikowanej na materiał siewny ochroni plantację przed wystąpieniem porażenia grzybami chorobotwórczymi. Jeżeli materiał siewny nie zostanie zaprawiony, patogeny mogą stanowić duże zagrożenie dla młodych upraw, prowadząc do obniżenia przyszłego plonu.