Donice betonowe cieszą się coraz większą popularnością. Wyglądają oryginalnie i są odporne na działanie warunków atmosferycznych, dlatego polecane są do ogrodu i na taras. Niestety, donice betonowe dostępne w sklepach ogrodniczych kosztują od kilkuset, do nawet tysiąca złotych. Tymczasem okazuje się, że taką donicę można wykonać samodzielnie i nie jest to trudne. Murowane donice są ciekawą alternatywą dla tradycyjnych donic ogrodowych. Są one zbudowanymi na stałe pojemnikami, a właściwie miejscami, gdzie można posadzić rośliny ozdobne. Obecnie murowane donice są modne ze względu na swój geometryczny, nowoczesny kształt. Ogród to nie tylko rośliny, taras i nawierzchnie. To także mała architektura decydująca o jego stylu. Mała architektura ogrodowa to między innymi różnego rodzaju murki, schody zewnętrzne, instalacje wodne, pergole, a także ozdoby ogrodowe. Wszystkie te elementy kształtują przestrzeń oraz sprawiają, że ogród jest wygodniejszy i lepiej dostosowany do naszych potrzeb.
Dlaczego Warto Budować Murowane Donice?
Murowana donica zawsze zapewnia dobre warunki wzrostu roślinom nawet na działkach, na których gleba jest uboga, zbyt sucha lub podmokła. Murowane donice z roślinami porządkują przestrzeń i sprawiają, że ogród nabiera charakteru. Sytuuje się je zazwyczaj przy wejściu do domu, ale często są również wykorzystywane jako obramowanie tarasu. Ponieważ rośliny są posadzone na wysokości kilkudziesięciu centymetrów, nie trzeba się do nich pochylać, a część prac pielęgnacyjnych można wykonać, siedząc. Duże donice na taras to poważny wydatek niezależnie od tego, czy zdecydujemy się na drewniane, ceramiczne czy też plastikowe. Donice takie, oprócz podstawowej zalety, którą jest rozmiar, mają i inne: w dużej donicy łatwiej jest utrzymać właściwą wilgotność gleby, korzenie roślin są lepiej chronione przed przemarzaniem, można w nich tworzyć kompozycje roślinne. Mają też oczywiście wady. Dwie podstawowe to cena oraz ciężar - jeżeli nie chcemy by donica utknęła na zawsze w jednym miejscu, dodatkowo musimy zainwestować w ruchomą podstawę. Jeżeli jednak donica nie musi być przestawiana, a na dodatek nie chcemy pozbyć się nadmiaru gotówki, można pomyśleć o wybudowaniu - wymurowaniu - donicy na stałe.
Materiały i Podstawowe Zasady Konstrukcji
Murowane donice można zrobić z cegieł klinkierowych, kostek kamiennych lub betonowych, np. takich, jakimi jest wybrukowana nawierzchnia w ogrodzie. Do budowy donic najlepiej używać materiałów, które już są wykorzystane na działce. Mogą to być kostki kamienne, kształtki betonowe, cegły klinkierowe. Ścianki donic muruje się na fundamencie z bloczków betonowych. Pod fundamentem znajduje się warstwa drenująca z zagęszczonego kruszywa. Należy pamiętać o położeniu izolacji poziomej między fundamentem a ścianką murowanej donicy, a także izolacji pionowej. W przestrzeni ogrodowej najładniej wyglądają takie murowane donice, których wysokość nie przekracza 30-50 cm, choć dla osób, które mają problem z kręgosłupem, a lubią prace wśród roślin, lepsze będą pojemniki wysokości około 80 cm. Szerokość donicy murowanej nie powinna być większa niż 160 cm, żeby łatwo móc dosięgnąć do roślin posadzonych w centralnej części. Jeżeli jednak przylega do ściany i dostęp do niej jest ograniczony, może mieć najwyżej 80 cm szerokości. Lepiej, żeby donice murowane nie były zbyt małe, bo wtedy ziemia, która je wypełnia, szybciej zamarza, co jest niekorzystne dla posadzonych w nich roślin wieloletnich.
Rozwiązania Konstrukcyjne i Odprowadzanie Wody
Po wymurowaniu należy pozwolić zaprawie związać cegły - w tym celu przed dalszą pracą należy odczekać kilka dni do tygodnia. Na dno donicy wysypujemy ok. 5 centymetrową warstwę piasku - zabezpieczy ona dno donicy. Wnętrze obudowy wykładamy folią, zakładając ją w rogach na kopertę. Następnie wsypujemy parę centymetrów żwiru i układamy na nim rurę drenażową, sprawdzając poziomicą spadek. W miejscu odpływu przebijamy folię robiąc otwór, który powinien pokrywać się z otworem zostawionym w obudowie. W tym miejscu wysuwamy na zewnątrz rurę drenażową, a tak skonstruowany przepust możemy dla pewności uszczelnić silikonem. Gdy drenaż jest ułożony z odpowiednim spadkiem, zasypujemy go kolejną warstwą żwiru tak, by w sumie na dnie donicy znalazła się 5-8 cm warstwa drenująca. Na niej możemy ułożyć warstwę geowłókniny, która zapobiegnie wypłukiwaniu gleby do drenażu. Objętość donicy wysypujemy ziemią doniczkową lub substratem torfowym. Polecam na wierzch wysypać ok. 4 cm warstwę przekompostowanej kory i możemy sadzić rośliny. W przypadku rozbudowanych kompozycji należy tak je tworzyć, aby na samym brzegu znajdowały się rośliny w najbardziej dekoracyjnych pojemnikach.
Jeżeli w donicy takiej mamy zamiar hodować rośliny wymagające przeniesienia do cieplejszego pomieszczenia na zimę (passiflory, pepino, bugenwillę itp.) wówczas rośliny te najlepiej posadzić do dużej donicy w mniejszych plastikowych doniczkach (które można podziurawić, aby zapewnić lepsze podlewanie).
Ważne jest również odprowadzenie wody. Jeżeli nie wykonamy drenażu, wówczas z jednej strony ryzykujemy, że korzenie roślin będą gnić w stojącej wodzie; a z drugiej - że woda znajdzie drogę ujścia w najmniej odpowiednim miejscu - na przykład przez strop, do niżej położonych pomieszczeń. Mając na uwadze, że donica przeznaczona jest na taras, konieczne jest wykonanie otworów, które będą umożliwiały odpływ wody opadowej. Do wykonania otworów wystarczy zwykła wiertarka i wiertło o średnicy 10-12 mm. Po wyznaczeniu miejsc na wykonanie otworów, przystępujemy do wiercenia.
Wykonanie Dużej Donicy Betonowej Metodą "Zrób To Sam"
Każdy, nawet bez dużego doświadczenia w budowlance, może przygotować sam dużą betonową donicę. Na pewno będzie ona dużo tańsza, niż ta kupiona w markecie, bo wydatkiem będzie tylko zakup materiałów. Dodatkowo, zyskamy satysfakcję, gdy samodzielnie wykonamy donicę. Do wykonania dużej donicy potrzebujemy kilka produktów: dwa wiadra plastikowe, oba powinny być o takim samym kształcie, ale muszą się różnić wielkością; olej - może być spożywczy; obciążniki (np. kamienie).
W pierwszej kolejności należy przygotować formę. Do mniejszego wiadra należy przymocować deskę (lub panel). Trzeba to zrobić w taki sposób, by deska przechodziła przez środek wiadra, a jednocześnie, by po obu stronach wystawały krańce deski. W ten sposób małe wiadro można zawiesić na dużym pojemniku, wkładając je do jego środka i opierając na desce. Następnie obie formy natłuszczamy olejem. Duże wiadro natłuszczamy tak, jak foremkę do wypieków - od środka. Tłuszczem pokrywamy ścianki wiadra i dno. Dzięki olejowi łatwiej będzie na końcu wyjąć beton z formy.
Tak przygotowaną formę trzeba wypełnić betonem. Do wyrobienia betonu trzeba użyć osobnego pojemnika, może to być stary kubeł, wykorzystywany do prac budowlanych. Następnie rozrabiamy beton z wodą, możemy przy tym użyć szpachli. Stosując beton klasy B25 lub B30 dodajemy dość małą ilość wody, w przybliżeniu to ok. 1 litr na 10 kg betonu. Najlepiej jednak przed rozpoczęciem pracy przeczytać instrukcję, by odpowiednio dobrać proporcje. Beton wyrabiamy do momentu, aż osiągnie odpowiednią konsystencję i będzie wystarczająco plastyczny.
Kolejną czynnością jest wylanie betonu do formy. Zawieszamy małe wiadro na dużym na zamontowanej desce i sprawdzamy, czy małe wiadro znajduje się dokładnie na środku, by przestrzeń między dwoma pojemnikami była z każdej strony równa. Następnie w szczelinę między wiadrami wlewamy beton. W pierwszej kolejności pokryje on dno naszej donicy, a potem stopniowo zacznie pokrywać ścianki. Jeśli już beton został wylany do formy, to wyrównujemy górną krawędź donicy.
Po dwóch dniach możemy sprawdzić, czy beton wysechł. Można to zrobić próbując włożyć nóż w ściankę donicy. W ostatnim etapie możemy donicę pomalować, ale nie jest to konieczne. Jeśli donica ma pełnić funkcje osłonki na rośliny, to jest to już koniec pracy. Natomiast jeśli chcemy, aby była typową donicą, to trzeba jeszcze wywiercić dziurę w betonowym pojemniku do odprowadzania nadmiaru wody.
Alternatywne Metody Tworzenia Donic z Betonu
Beton jest materiałem o wielu zastosowaniach, a jednym z nich jest możliwość tworzenia z niego donic. Do wykonania pojemnika potrzebujemy betonu mrozoodpornego i wody, które ze sobą wymieszamy w wiaderku, a także form. Mogą to być np. kartony. Po nadaniu mieszance betonowej odpowiedniej konsystencji wylewamy jej część na spód większego kartonu - wystarczy kilkucentymetrowa warstwa. Następnie wkładamy do środka mniejszy karton, który wyznaczy kształt i wielkość otworu w naszej doniczce. Żeby się nie przemieszczał, wrzucamy do niego np. kamienie. Przestrzeń pomiędzy kartonami wypełniamy następnie pozostałą częścią zaprawy i pozostawiamy do wyschnięcia. Ponieważ karton pod wpływem betonu może ulegać zniekształceniu, można zastosować taśmę klejącą pakową i skleić ze sobą jego przeciwległe ścianki. W ten sposób możemy w szybki i prosty sposób przygotować duże donice do ogrodu bądź na taras - wystarczy, że sięgniemy po sporej wielkości kartony. Innym sposobem na wykonanie donic z betonu jest wykorzystanie silikonowych form, np. tych do pieczenia ciast. Proces przebiega bardzo podobnie, z tym że obie formy - zarówno większą, jak i mniejszą - smarujemy na początku olejem jadalnym, który sprawi, że beton nie przyklei się do ich ścianek. Donice do ogrodu wykonane z betonu możemy dodatkowo zabezpieczyć i wykończyć, do czego posłużą odpowiednie środki.
Do wykonania doniczek posłużą także gotowe betonowe elementy, takie jak płyty chodnikowe. Do przygotowania jednej donicy potrzebujemy ich pięć. Przy użyciu kleju montażowego łączymy ze sobą poszczególne płyty, tak by uzyskać kwadratową formę - klej nakładamy na sklejane ze sobą krawędzie płyt. Następnie nakładamy klej na wszystkie górne krawędzie donicy i nakładamy na nie ostatnią płytę chodnikową.
Zaprawa betonowa lub zaprawa klejąca do płytek posłużą także do odnowienia starych plastikowych pojemników czy skrzynek na kwiaty. Potrzebujemy więc suchej mieszanki, wody i sporego pojemnika, w którym rozrobimy zaprawę. Do gotowej masy wrzucamy przygotowane tkaniny i dokładnie mieszamy. Następnie zaczynamy naklejanie ich na wyczyszczone stare donice. Z pasków tkanin możemy uformować dowolne kształty, np. fale lub kokardy. Możemy je też marszczyć bądź układać na zakładkę - sposób ich nakładania jest dowolny. Przygotowana w ten sposób donica lub skrzynka na kwiaty będzie prezentowała się bardzo elegancko, na pierwszy rzut oka przypominając prawdziwy betonowy produkt.
Budowa Dużych Murowanych Donic: Wyzwania i Rozwiązania
Chciałbym wybudować murowane donice do ogrodu. Donice będą częścią tarasu tzn będą przylegać do tarasu. Jedna z donic ma wymiary 7,5m x 1,2m (długość x szerokość) po zewnętrznym obrysie. Zastanawiam się nad konstrukcją takiej donicy. Czy przy tej wielkości donicy wymurowanie z cegły klinkierowej 12cm wystarczy czy jest zbyt cienka grubość ściany donicy żeby wytrzymać napór ziemi. Wysokość donicy będzie ok. 60cm. Nie muszą mieć dna. Mokra ziemia głębokości ok 1 m, jak zamarza (no, zależnie od strefy zamarzania) to nie zmienia objętości tylko w pionie, chyba, no nie? i rozpierając się na boki rozwala - beczki z korzeniami krzaczków, donice ceramiczne, inne niepoddające się pojemniki… Nie murowałem takich donic, ale widziałem obudowane murkiem "ogródki" przy tarasach, które nie wytrzymywały naporu zamarzającej ziemi.
Jednakże, istnieją pozytywne doświadczenia: Ja murowałem takie donice, z wykorzystaniem kształtek klinkierowych typu 1Ł. Wewnątrz jest wypełniona styropianem (chyba 4 cm), nie ma zalanego betonem dna. Po dwóch zimach mogę powiedzieć, że grunt raczej tam nie przemarza i absolutnie nie ma żadnych pęknięć.
Do wykonania donicy będziemy potrzebowali cegły (klinkierowe - jeżeli nie zamierzamy jej tynkować), zaprawę (do klinkieru warto używać zapraw gotowych przeznaczonych do wykonywania licówki), folię, styropian, klej do styropianu, szklaną tkaninę do zbrojenia, rurę drenażową (można użyć rurę pvc 32mm, którą nawiercimy dość gęsto), piasek, żwir oraz ziemię. Z cegieł murujemy obudowę donicy. Jeżeli ma ona również służyć jako siedzisko, warto wymurować ją na wysokość ok. 50 cm (czyli sześć warstw szczelinówki i jedna, zamykająca warstwa cegieł pełnych).
Murowane donice przy tarasie to praktyczne rozwiązanie. Posadzone w nich rośliny będą zdobić miejsce wypoczynku i sprawią, że stanie się ono bardziej intymne. Jeżeli donica murowana jest duża, nie warto jej całej wypełniać żyzną ziemią. Na dno można nasypać mniej urodzajną glebę, a także umieścić pocięte gałązki drzew i krzewów, liście zgrabione z rabat i inne ogrodowe odpadki, a następnie lekko je ze sobą wymieszać (z czasem resztki organiczne się rozłożą i zamienią w próchnicę). Tak przygotowane miejsce jest dobre dla większości roślin.
Inne Materiały i Formy Donic
Skrzynie wykonane z drewna to jeden z najmodniejszych ogrodowych trendów. Prace zaczynamy od przygotowania dna skrzyni, w czym pomocne będą dwie drewniane poprzeczki. Do czterech rogów dna mocujemy odpowiedniej długości słupki, do których następnie za pomocą wkrętów do drewna przykręcamy deski stanowiące ścianki skrzyni. Należy pamiętać, że gotowa skrzynia do ogrodu musi zostać odpowiednio zabezpieczona przed działaniem czynników atmosferycznych. Niezbędna będzie więc jej impregnacja oraz pokrycie warstwą wykończeniową. Na skrzynie ogrodową można zaadaptować prostą skrzynkę po owocach.
Z desek stworzymy także małe drewniane skrzyneczki, które doskonale sprawdzą się na balkonie lub w ogrodzie, ale też na domowym parapecie. Brzegi desek mających pełnić rolę ścianek skrzyneczki pokrywamy klejem do drewna i łączymy ze sobą. Następnie nakładamy klej na całym obwodzie uzyskanej formy i przyklejamy do niej ostatnią deskę - denko naszej skrzyneczki.
Do realizacji tego pomysłu potrzebujemy szerszej drewnianej deski oraz materiału na ścianki doniczki - będzie to drewniany ogrodowy rollborder. Takie obrzeże wystarczy przykręcić do deski wkrętami, a następnie wykończyć. Długość obrzeża dobierzmy do planowanej wielkości naszej skrzyneczki - do stworzenia dłuższego pojemnika przyda się rollborder o długości ok. Do wykonania oryginalnej drewnianej skrzynki na kwiaty można wykorzystać również stare drewniane sztachety. Odcinamy z nich górne części, odmierzając uprzednio ich wysokość - pamiętajmy, że liczba sztachet musi być wystarczająca, by stworzyć ścianki na całym obwodzie podstawy doniczki. Następnie wystarczy przy użyciu wkrętarki i wkrętów do drewna przykręcić do podstawy poszczególne elementy.
Drewniane pieńki pozostałe po ściętych drzewach doskonale nadają się na donice. Te puste w środku nie będą wymagały od nas żadnej dodatkowej pracy - wystarczy wypełnić je ziemią i zasadzić w nich rośliny. Jeśli jednak pieniek nie jest spróchniały, będziemy musieli wydrążyć w nim otwór, np. przy użyciu wiertarki i dłuta. W roli ogrodowego kwietnika z powodzeniem wykorzystamy także większy konar ułożony na ziemi poziomo. W takim pniu możemy wykonać podłużne zagłębienie na niemal całej jego długości - do jego wyłupania posłuży nam siekiera.
Drewniana skrzynka na kwiaty.
Kamienne i drewniane donice odnajdą się w … nabyć donice w różnych kształtach gdyż glina jako materiał jest bardzo plastyczna i daje wiele możliwości. Na targach staroci, bazarach oraz w sklepach internetowych można znaleźć przedmioty, które czekają, by nadać im drugie życie. Piękne donice stanowią ważny element wyposażenia ogrodu, tarasu, patio lub balkonu. Mniejsze pojemniki są niezastąpione podczas uprawy kwiatów jednorocznych, natomiast duże donice sprawdzą się w sytuacji, gdy chcemy posiadać całoroczne ozdoby tarasu lub balkonu, np. w postaci iglaków. Na rynku znajdziemy donice różnego typu - od masywnych wyrobów betonowych, po stylową kamionkę, ceramikę oraz produkty w formie skrzyń. Do samodzielnego wykonania donic możemy wykorzystać stare przedmioty, które nie pełnią już swojej pierwotnej roli. Będą to np. stare wiadra lub taczki, beczki, kosze wiklinowe, a nawet podniszczona rynna lub garnek.
Ogrodowe Kompozycje z Wykorzystaniem Donic
W donicach murowanych można sadzić wszystkie rośliny, nawet niewielkie drzewa, na przykład odmiany szczepione na pniu. Warto wybierać rośliny o dekoracyjnych liściach, które są efektowne przez cały sezon, a także gatunki zimozielone. Murowane donice sprawdzą się na małej działce, na której nie ma zbyt dużo miejsca na zieleń. Dyscyplinują i organizują przestrzeń, a przy tym świetnie wyglądają.
Rośliny do ogrodu charakteryzują się zróżnicowanym zastosowaniem w ogrodzie. Cechują się również zróżnicowanymi wymaganiami w uprawie i pielęgnacji. Wśród bylin ogrodowych wyróżnia się rośliny korzeniowe, kłączowe, rozłogowe, bulwiaste i cebulowe, które w swych specjalnych… zastosowaniach odnajdują się także w doniczkach i skrzynkach balkonowych oraz w nasadzeniach na tarasie. W Europie i na świecie byliny wprowadza się do zieleni miejskiej.
Ziele, które rośnie w doniczkach, wymaga obfitego podlewania, ponieważ bardzo szybko wysycha. … przy niewielkich doniczkach może być sadzony pojedynczo, w dużych po kilka sztuk. Tak barwne nasadzenia ożywią niejeden balkon i taras. Gatunki lilii, które na zimę pozostawiamy w ziemi, dobrze radzą sobie z panującymi u nas mrozami.
Kompozycje mają możliwość stania się bardziej dynamicznymi, a ogród bardziej klimatycznym, co podkreśli jego oryginalność. Kamień ogrodowy, fontanny, gabiony - to elementy, które wspólnie z donicami tworzą spójną całość. Kamień naturalny, ze względu na trwałość, jest bezkonkurencyjny. Bardzo często wykorzystywany jest do budowy ogrodzeń, murków oporowych, cokołów, utwardzenia nawierzchni. Kwarcyt należy do skał metamorficznych. Jego barwa to odcienie m.in. kamienne donice, fontanny, gabiony.
