Cegła Ręcznie Formowana w Polsce: Tradycja, Estetyka i Nowoczesność

To, co zniszczone i stare, może mieć również wartość estetyczną - wiele współczesnych trendów opiera się na estetyce, którą w wielkim skrócie określić można jako vintage. Ten specyficzny klimat budują materiały spatynowane, noszące ślady zużycia spowodowane zarówno przez działania natury, jak i człowieka. Ich atrakcyjność odnosi się w dużym stopniu do naszych emocji, zakorzeniając nas w przeszłości i budując ciągłość kulturową. Dlatego jak nigdy dotąd na topie są produkty pozyskiwane ze starych materiałów rozbiórkowych, jak np. drewna czy ceramiki. W ofercie producentów materiałów wykończeniowych są jednak również wysokiej jakości produkty postarzane w procesie produkcji. Należy do nich również cegła ręcznie formowana.

Tajemnica Powodzenia Cegły Ręcznie Formowanej

W czym jeszcze tkwi tajemnica powodzenia cegły ręcznie formowanej? Przez swoją ciągłość kulturową pozwala na harmonijne budowanie ładu przestrzennego. Tę jej wartość docenimy choćby wówczas, gdy będziemy chcieli nawiązać do tradycji, łącząc ją z nowoczesnością, np. stosując jako wykończenie ultranowoczesnego budynku o prostej, kubicznej formie lub osadzając współczesny obiekt w wielowiekowym otoczeniu. Będzie naturalnym wyborem, by nadać charakter domom w stylistyce flamandzkiej. Tego rodzaju cegła może również okazać się materiałem koniecznym do użycia, gdy budynki podlegają ochronie konserwatorskiej - bardzo często są to obiekty, które zmieniają swoją funkcję. Stare pałacyki, fabryki, szpitale, szkoły z ceglaną elewacją sprawdzą się zarówno w roli nowoczesnego centrum handlowego, jak i wielorodzinnej kamienicy czy nawet osiedla mieszkaniowego.

Produkcja i Unikalność Cegły Ręcznie Formowanej

Produkcja cegły ręcznie formowanej opiera się na tradycyjnych technikach, co sprawia, że różnią się one od pozostałych i nadają elewacji jedyny w swoim rodzaju wygląd. Jednocześnie, dzięki nowoczesnym sposobom wytwarzania, zachowują one wysokie parametry techniczne, które gwarantują solidną i bezobsługową elewację dla pokoleń. Podstawowym parametrem jest ich nasiąkliwość. Cegły ręcznie formowane w ofercie marki Terca mają nasiąkliwość nieprzekraczającą 20%, dzięki czemu doskonale sprawdzają się w naszych warunkach klimatycznych. Przede wszystkim są mrozoodporne, a wykonanej z nich elewacji nie zagrażają również deszcz czy śnieg.

Ojczyzną cegły ręcznie formowanej jest Holandia, w której jest ona wszechobecna. Produkcja cegły ręcznie formowanej bardzo różni się od produkcji cegły maszynowej. Różnice dotyczą zarówno samego surowca, jak i technologii produkcji - zwłaszcza sposobu formowania. Do produkcji cegieł ręcznie formowanych używa się bardziej plastycznych gatunków glin, pochodzących często z koryt rzek, a nie, jak w przypadku cegieł maszynowych, tłustych glin kopanych w kopalniach odkrywkowych. Inaczej w przypadku tych cegieł uzyskuje się też kolorystykę - za kolor odpowiada tu dodatek wyselekcjonowanych gatunków piasków, a nie, jak w przypadku cegieł maszynowych, rodzaj gliny.

Samą produkcję cegły można przyrównać do pieczenia chleba - plastyczną glinę dzieli się na porcje i obtacza w wybranym gatunku piasku bądź piasków. Po zaformowaniu glina jest zagęszczana w formie, a nadmiar gliny jest usuwany. W kolejnym cyklu zaformowana cegła jest suszona, foremki są odwracane i otrzymujemy wstępnie ukształtowaną cegłę, która po selekcji i kontroli technicznej trafia następnie do pieca. Proces formowania można porównać do czegoś, z czym każdy z nas zetknął się choćby w dzieciństwie - mianowicie do produkcji babek z piasku. Proces ten, przynajmniej w tej części, jest analogiczny, przebiega tylko na „troszkę” większą skalę.

Parametry Techniczne i Wygląd

Pierwsze wątpliwości pojawiają się zwykle w momencie pierwszego kontaktu z tym wyrobem lub podczas porównywania samych parametrów technicznych. Jak zatem traktować ten materiał i na co możemy sobie pozwolić, stosując cegłę ręcznie formową w budownictwie? Materiał ten, mimo dużych różnic w parametrach technicznych w stosunku do cegieł maszynowych, w większości nadaje się do stosowania w naszym klimacie, zwłaszcza że na niektóre z tych parametrów możemy mieć wpływ i je modyfikować.

Obsypywanie się tego typu cegieł nie jest efektem wady produktu ani dowodem na jego obniżoną wytrzymałość lub brak trwałości, a objawem wręcz zamierzonym. Cegły po zaformowaniu, przed wypaleniem, są przesypywane piaskiem, by łatwiej opuszczały foremki, a także by nie „sklejały się” podczas układania na wózku piecowym w czasie wypału. Fakt, że na licu cegły znajduje się luźna warstwa piasku, sprawia, że jest ono dodatkowo chronione przed przypadkowym zabrudzeniem go podczas murowania lub spoinowania.

Nierówne krawędzie to kolejny efekt przedstawionego sposobu formowania. Dzięki temu materiał wygląda naturalnie i wiele „wybacza” - nie wymaga wykonywania przesadnie równych spoin, a przypadkowo w trakcie użytkowania np. obity, nie wymaga wymiany - tego typu wady są niezauważalne i można odnieść wrażenie, że dana cegła - nawet obita - „po prostu taka ma być”. Wytrzymałość na ściskanie na poziomie 15 MPa, czyli 150 kg/cm², jest wytrzymałością wystarczającą, a często „dużo za dużą” w stosunku do obciążeń, jakim jest poddawana cegła.

Kolejnym budzącym wątpliwości parametrem jest nasiąkliwość tych wyrobów. Cegły ręcznie formowane bardzo szybko i mocno chłoną wodę, ale co za tym idzie, również bardzo szybko ją oddają. Z pomocą idą tu specyficzne wiązania ceramiczne, które pozwalają zachowywać się tej cegle w warunkach wilgoci i mrozu jak butelka z tworzywa pex - mimo że napełnimy ją wodą i poddamy zamrażaniu, nie ulega ona zniszczeniu. Dzięki temu większość cegieł ręcznie formowanych doskonale radzi sobie w trudnych warunkach atmosferycznych. Podkreślam - większość - ponieważ znajdują się w tej grupie cegieł wyroby, które nadają się tylko do wnętrz.

Inną ważną konsekwencją wysokiej nasiąkliwości cegieł ręcznie formowanych jest zwiększona ich podatność na zabrudzenia środowiskowe - zwłaszcza kurz i pyłki. Padający na wykonane z cegieł ręcznie formowanych konstrukcje deszcz, pozostawia na licu cegły, z racji ich porowatej struktury, cząstki kurzu i pyłków - woda odparowuje, ale cząstki stałe pozostają na licu, sprawiając, że po kilku latach cegła traci na pierwotnym świeżym wyglądzie. Dla dużej grupy osób jest to efekt pożądany, ale dla równie dużej grupy osób jest to efekt, którego zapewne chciałoby się uniknąć.

Impregnacja i Konserwacja

Na rynku polskim dostępna jest ogromna ilość środków do impregnacji cegieł. Mamy do wyboru środki na bazie różnego rodzaju dyspersji lub tzw. oleje do klinkieru. Są środki, za pomocą których, oprócz uzyskania ochrony przed kurzem, brudem czy wilgocią, ożywimy kolor cegły, zmienimy stopień połysku, ale są i takie, które nie zmienią w żadnym stopniu pierwotnego wyglądu cegły.

W każdej konstrukcji znajduje się jakaś wilgoć. Jeśli pokryć ją środkiem, który nie pozwoli wydostać się wilgoci na zewnątrz, na elewacji mogą powstać trudne do usunięcia podcieki. Środki mające zdolność do dyfuzji pary wodnej pozwalają wydostać się wilgoci na zewnątrz, ale nie dopuszczają jej do konstrukcji.

Grupą środków służących do impregnacji cegieł, które należy szczególnie wyróżnić, są tzw. nanoimpregnaty. Zasadnicza różnica między wymienioną grupą impregnatów a pozostałymi środkami polega na tym, że nanoimpregnaty nie tworzą na powierzchni materiału potocznie rozumianej powłoki, a wnikają w strukturę materiału, wypełniając przestrzenie między cząsteczkami materiału rodzimego. Ich budowa nie opiera się na rozpuszczalnikach czy olejach, a na środkach sieciujących, w wyniku czego impregnat nie ulega parowaniu ani ścieraniu.

Typowym przedstawicielem tej grupy impregnatów jest środek NS 200 B2+, który można stosować do każdego rodzaju podłoży mineralnych (z wyjątkiem powierzchni polerowanych), w tym do kamienia, cegły klinkierowej, bruku klinkierowego, płytek elewacyjnych itp. Efektem działania tego środka jest wręcz nienaturalne „perlenie się” wody na zaimpregnowanych powierzchniach.

Zastosowanie Cegły Ręcznie Formowanej

Cegły ręcznie formowane to bardzo wdzięczny materiał, który znajduje zastosowanie zarówno na zewnątrz - na elewacjach, ogrodzeniach, obudowach kominów (jest to cegła pełna) - jak i we wnętrzach. Cegła ręcznie formowana ma wszystkie cztery powierzchnie licowe. Stąd możliwe jest wykonanie z niej ścianek działowych o grubości 10 cm o przeciwległych powierzchniach ładnych. Wykonywanie konstrukcji z tego typu cegieł jest niemalże analogiczne jak w przypadku stosowania cegieł maszynowych. Jedynymi różnicami są: konieczność szczotkowania elewacji w celu usunięcia warstwy ochronnej piasku oraz rodzaj zastosowanej zaprawy. Do cegieł ręcznie formowanych warto stosować „zaprawy do cegieł o podwyższonej nasiąkliwości”.

Uzupełnieniem kolekcji cegieł ręcznie formowanych są dostępne na rynku płytki ręcznie formowane. Wyroby te powstają przez mechaniczne ścięcie lica z cegły, posiadają więc te same własności fizyczne co cegła. Dostępne są one w wersji płytek prostych oraz kątowych. Wykończenie narożników tymi drugimi sprawia, że trudno jest często stwierdzić, czy dana konstrukcja jest wykonana z cegły, czy z płytki.

Producenci w Polsce

Rynek polski oferuje szeroki wybór cegieł ręcznie formowanych od renomowanych producentów, którzy kultywują tradycję i łączą ją z nowoczesnymi technologiami.

Manufaktura Cegieł Trojanowscy

Firma rodzinna z 50-letnią tradycją, specjalizująca się w produkcji ręcznie formowanych cegieł elewacyjnych, pełnych kształtek oraz dekoracyjnych płytek ceglanych. Oferują również mączkę ceglaną przeznaczoną na korty, bieżnie i boiska. Ich wyroby doskonale sprawdzają się na elewacjach, w aranżacjach wnętrz (m.in. ściany dekoracyjne, kominki, podłogi ceglane) oraz w ogrodach (grille, altany, palisady, ozdobne ścieżki). Cegły w stylu gotyckim, romańskim, klasztornym i innych znajdują szerokie zastosowanie także przy rekonstrukcjach i renowacjach zabytków oraz obiektów sakralnych. Podkreślają, że ich cegły to historia zamknięta w glinie i ogniu, wybierana przez architektów, konserwatorów zabytków i klientów indywidualnych poszukujących autentyczności.

Cegielnia Zawadzki

Historia tej cegielni sięga 1888 roku, kiedy to Jakub Zawadzki uruchomił piec do wyrobu cegieł. W produkcję zaangażowana była cała rodzina, a doświadczenie przekazywane jest z pokolenia na pokolenie. Ich wyroby spełniają wszystkie wymagane normy, posiadają odpowiednie atesty oraz certyfikaty, a proces produkcji jest stale monitorowany. Cegielnia Zawadzki, położona jest w centrum Polski, na obrzeżach miasta Łodzi, w pobliżu takich miast jak Zgierz, Stryków, Kutno, Łęczyca, przy skrzyżowaniu dwóch autostrad A1 i A2, co ma istotny wpływ na obniżenie kosztów i czasu transportu. Dysponują własną flotą samochodów, wyposażonych w HDS, dzięki czemu są w stanie dostarczyć i rozładować swoje produkty na terenie całego kraju. Oferują bezpłatną wycenę oraz fachowe doradztwo.

Cegielnia „Słodków”

Istnieje od lat sześćdziesiątych, a od początku swojego istnienia cegła jest w pełni ręcznie formowana. Ich specjalnością jest cegła ręcznie robiona, która w obecnych czasach automatyzacji i komputeryzacji stanowi unikat na skalę krajową, a nawet światową. W ofercie znajduje się również cegła elewacyjna rozbiórkowa. Do produkcji cegły w Kraśniku wykorzystywana jest glina lessowa z największego w Polsce kraśnickiego złoża, które sięga nawet do dziesięciu metrów w głąb ziemi. Złoże to nie zawiera w sobie żadnych szkodliwych przewarstwień. W procesie przygotowywania masy formiarskiej nie używa się żadnych barwników ani dodatków uplastyczniających, co sprawia, że ich cegła ręcznie formowana jest produktem ekologicznym. Cegielnia Słodków łączy siłę tradycji i innowacyjnych rozwiązań. Produkowana cegła, w przeciwieństwie do tzw. „prasówek”, jest formowana ręcznie z masy plastycznej w procesie tzw. „napulchniania”, co umożliwia uzyskanie dużej ilości porów powietrza wewnątrz masy formiarskiej. Ich cegły wypalane są w wysokich temperaturach, co czyni je wyjątkowo wytrzymałymi i odpornymi na czynniki atmosferyczne.

Cekobud

To renomowana manufaktura ceramiczna, która od ponad 70 lat pozostaje zakorzeniona w tradycji ręcznego formowania cegieł. Wspieranie biznesów lokalnych, współpraca z polskim producentem cegły skraca czas realizacji, obniża koszty transportu i ułatwia wsparcie techniczne. W ofercie Cekobud znajdują się wyjątkowe płytki ceglane podłogowe, które charakteryzują się unikalną fakturą i naturalnymi odcieniami - cechy trudne do osiągnięcia w produkcji masowej. Komponują się z drewnem, metalem i surowymi materiałami. Model płytka ceglana podłogowa POLO to doskonały przykład funkcjonalności i estetyki. Cekobud oferuje również akcesoria - kleje, zaprawy, impregnaty oraz narożniki ceglane - wszystko, co potrzebne do estetycznego i trwałego wykończenia projektu. Cekobud to synonim rzemieślniczej jakości i tradycji, wiodący producent cegły w Polsce.

Podsumowanie

Cegła ręcznie formowana to materiał budowlany o bogatej historii i niepowtarzalnym charakterze. Łącząc tradycyjne metody produkcji z nowoczesnymi rozwiązaniami, polscy producenci oferują produkty najwyższej jakości, które doskonale sprawdzają się zarówno w renowacji zabytków, jak i w nowoczesnym budownictwie, nadając obiektom wyjątkowy urok i trwałość na lata.